Doanh nghiệp Việt Nam có thể cùng Hàn Quốc phát triển sản phẩm công nghệ toàn cầu ra sao?

Hợp tác công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp hai nước. Thay vì chỉ gia công hoặc cung cấp linh kiện, doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm. Đây là hướng đi giúp nâng cao giá trị công nghệ và mở rộng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Từ gia công sang cùng phát triển sản phẩm

Trong nhiều năm, doanh nghiệp Hàn Quốc đã xây dựng mạng lưới sản xuất lớn tại Việt Nam. Các nhà máy điện tử, linh kiện và thiết bị công nghiệp góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội phát triển không chỉ nằm ở hoạt động sản xuất.

Doanh nghiệp Việt Nam có thể tiến xa hơn bằng cách tham gia từ giai đoạn hình thành ý tưởng. Hai bên có thể cùng xác định nhu cầu thị trường, thiết kế giải pháp và thử nghiệm sản phẩm. Khi đó, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ thực hiện yêu cầu từ đối tác mà còn đóng góp kiến thức, công nghệ và năng lực sáng tạo.

Định hướng này phù hợp với khuôn khổ hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà Việt Nam và Hàn Quốc thúc đẩy trong năm 2026. Hai nước xác định AI, bán dẫn, pin, công nghệ sinh học và năng lượng là những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác. Các hoạt động cũng hướng đến nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

AI và phần mềm mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Trí tuệ nhân tạo là một trong những lĩnh vực doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia phát triển sản phẩm cùng đối tác Hàn Quốc. Doanh nghiệp trong nước có thể đảm nhận việc xây dựng phần mềm, phát triển dữ liệu, thiết kế ứng dụng và tích hợp AI vào các hệ thống hiện có.

Chẳng hạn, hai bên có thể cùng phát triển trợ lý AI hỗ trợ doanh nghiệp đa ngôn ngữ. Sản phẩm có thể phục vụ chăm sóc khách hàng, phân tích tài liệu hoặc xử lý thông tin trong hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp Hàn Quốc đóng góp kinh nghiệm về công nghệ và thị trường, trong khi doanh nghiệp Việt Nam phát triển giải pháp phù hợp với người dùng địa phương.

Một hướng khác là AI dành cho sản xuất công nghiệp. Các doanh nghiệp có thể phối hợp xây dựng hệ thống phát hiện lỗi sản phẩm, dự báo bảo trì và tối ưu hóa dây chuyền. Nếu được kiểm nghiệm trong môi trường thực tế, những giải pháp này có thể mở rộng sang nhiều nhà máy tại châu Á và các thị trường khác.

Điểm quan trọng là sản phẩm cần giải quyết một vấn đề cụ thể. Thay vì phát triển công nghệ chỉ để trình diễn, hai bên nên xác định khách hàng mục tiêu, chi phí vận hành và khả năng thương mại hóa ngay từ đầu.

Tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn

Bán dẫn cũng là lĩnh vực mở ra cơ hội hợp tác dài hạn. Hàn Quốc có thế mạnh về sản xuất chip nhớ và công nghiệp điện tử. Việt Nam đang phát triển nguồn nhân lực, hệ sinh thái doanh nghiệp và năng lực tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn.

Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia thiết kế vi mạch, phát triển phần mềm nhúng, kiểm thử và thiết kế hệ thống điện tử. Những hoạt động này đòi hỏi đội ngũ kỹ sư có chuyên môn, nhưng không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc xây dựng nhà máy chế tạo chip quy mô lớn.

Doanh nghiệp hai nước cũng có thể cùng phát triển thiết bị IoT, bộ điều khiển thông minh và giải pháp điện tử cho nhà máy. Các sản phẩm này kết hợp linh kiện bán dẫn với phần mềm và dữ liệu vận hành. Nếu đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, chúng có thể được cung cấp cho nhiều ngành công nghiệp.

Để tham gia hiệu quả, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư vào quy trình kiểm thử, bảo đảm chất lượng và bảo vệ sở hữu trí tuệ. Việc đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của đối tác sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín và từng bước nhận những nhiệm vụ có giá trị cao hơn.

Kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp

Một sản phẩm công nghệ toàn cầu thường cần nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm. Vì vậy, doanh nghiệp khó có thể phát triển sản phẩm chỉ bằng nguồn lực nội bộ. Hợp tác với trường đại học và viện nghiên cứu sẽ giúp bổ sung kiến thức chuyên sâu, phòng thí nghiệm và đội ngũ chuyên gia.

Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) là một trong những nền tảng có thể hỗ trợ kết nối nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp. Giai đoạn 2 của dự án dự kiến triển khai từ năm 2026 đến năm 2033, với 30 triệu USD viện trợ không hoàn lại từ Hàn Quốc. Chương trình tập trung vào nghiên cứu công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực và thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa công nghệ.

Doanh nghiệp có thể chủ động đề xuất những bài toán thực tế để các nhóm nghiên cứu cùng giải quyết. Chẳng hạn, một công ty sản xuất cần hệ thống kiểm tra chất lượng tự động có thể hợp tác với nhóm AI và kỹ thuật điện tử. Kết quả nghiên cứu sau đó được thử nghiệm tại nhà máy trước khi phát triển thành sản phẩm thương mại.

Mô hình này giúp hạn chế khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. Đồng thời, doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận công nghệ mới mà không phải tự xây dựng toàn bộ năng lực nghiên cứu từ đầu.

Phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế

Để tiếp cận thị trường toàn cầu, sản phẩm không thể chỉ đáp ứng yêu cầu của một khách hàng. Doanh nghiệp cần quan tâm đến chất lượng, độ an toàn, khả năng tương thích và yêu cầu pháp lý tại từng thị trường.

Ngay từ giai đoạn thiết kế, hai bên nên thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình kiểm định. Sản phẩm cần được thử nghiệm trong những điều kiện sử dụng khác nhau. Với phần mềm và AI, các yếu tố như bảo mật dữ liệu, độ chính xác và khả năng vận hành ổn định cũng rất quan trọng.

Doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm xuất khẩu và hệ thống đối tác của doanh nghiệp Hàn Quốc để tiếp cận khách hàng quốc tế. Ngược lại, doanh nghiệp Hàn Quốc có thể sử dụng đội ngũ kỹ thuật và năng lực phát triển phần mềm tại Việt Nam để tối ưu chi phí và tăng tốc phát triển sản phẩm.

Tuy nhiên, việc mở rộng thị trường cần dựa trên năng lực thực tế. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ một nhóm khách hàng hoặc thị trường thử nghiệm. Sau khi chứng minh hiệu quả, sản phẩm mới được mở rộng sang những khu vực khác.

Sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích cần được xác định rõ

Khi cùng phát triển sản phẩm, quyền sở hữu trí tuệ là vấn đề cần được giải quyết từ đầu. Hai bên cần thống nhất ai sở hữu thiết kế, mã nguồn, dữ liệu, sáng chế và những cải tiến phát sinh trong quá trình hợp tác.

Nếu doanh nghiệp chỉ tham gia gia công theo hợp đồng, quyền khai thác công nghệ có thể bị giới hạn. Ngược lại, các dự án đồng phát triển cần xác định rõ quyền sử dụng, quyền thương mại hóa và trách nhiệm của từng bên. Những nội dung này nên được thể hiện trong hợp đồng và thỏa thuận nghiên cứu.

Doanh nghiệp Việt Nam cũng cần xây dựng năng lực quản trị công nghệ. Việc lưu trữ tài liệu kỹ thuật, kiểm soát quyền truy cập và bảo vệ bí mật kinh doanh giúp giảm rủi ro khi làm việc với đối tác quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để tham gia những dự án công nghệ có giá trị cao.

Bên cạnh đó, hai bên cần thống nhất cách phân chia chi phí và doanh thu. Cơ chế hợp tác minh bạch sẽ tạo động lực để cả hai cùng đầu tư dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào lợi ích trước mắt.

Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì để bắt đầu?

Trước tiên, doanh nghiệp cần xác định lĩnh vực có lợi thế thực tế. Không phải công ty nào cũng cần phát triển chip hoặc mô hình AI lớn. Một doanh nghiệp có năng lực phần mềm có thể bắt đầu bằng giải pháp quản lý dữ liệu. Doanh nghiệp cơ khí có thể tập trung vào thiết bị tự động hóa hoặc linh kiện chính xác.

Tiếp theo, doanh nghiệp nên xây dựng đội ngũ kỹ thuật và khả năng quản lý dự án theo tiêu chuẩn quốc tế. Năng lực ngoại ngữ, hiểu biết về văn hóa kinh doanh Hàn Quốc và khả năng bảo vệ thông tin cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hợp tác.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng dự án thử nghiệm quy mô nhỏ. Hai bên cùng đặt mục tiêu, phân chia nhiệm vụ và đánh giá kết quả bằng những tiêu chí cụ thể. Nếu dự án chứng minh được hiệu quả, mô hình hợp tác có thể được mở rộng thành sản phẩm thương mại.

Việc tìm kiếm đối tác cũng cần đi kèm nghiên cứu thị trường. Doanh nghiệp nên xác định ai sẽ mua sản phẩm, vấn đề nào cần được giải quyết và lợi thế nào giúp sản phẩm khác biệt. Công nghệ chỉ có thể phát triển bền vững khi đáp ứng nhu cầu thực tế.

Hướng đến vị thế mới trong chuỗi công nghệ toàn cầu

Hợp tác với Hàn Quốc có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm nghiên cứu và mạng lưới khách hàng quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội chỉ chuyển thành giá trị khi doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực và tham gia sâu vào quá trình phát triển sản phẩm.

Trong thời gian tới, AI, bán dẫn, thiết bị thông minh và công nghệ năng lượng là những lĩnh vực đáng chú ý. Doanh nghiệp Việt Nam có thể bắt đầu từ các công đoạn phù hợp, sau đó mở rộng sang thiết kế, nghiên cứu và thương mại hóa.

Mục tiêu dài hạn không chỉ là sản xuất sản phẩm cho thương hiệu nước ngoài. Việt Nam cần có thêm những doanh nghiệp cùng đối tác quốc tế tạo ra công nghệ, sở hữu tài sản trí tuệ và phát triển sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Đây chính là bước chuyển từ tham gia chuỗi cung ứng sang đồng sáng tạo giá trị công nghệ.